สื่อการเรียนรู้วรรณคดีไทย • ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๔

วิเคราะห์ตัวละคร

มองทั้งคุณลักษณะ แรงจูงใจ และผลของการตัดสินใจ

พระโพธิสัตว์ผู้มุ่งบำเพ็ญทานบารมีอย่างถึงที่สุด

พระเวสสันดร

ลักษณะเด่น: มีเมตตา เด็ดเดี่ยว ยึดมั่นในอุดมคติ แต่การตัดสินใจบางครั้งสร้างความทุกข์แก่คนใกล้ชิด

ประเด็นวิเคราะห์: ชวนวิเคราะห์ขอบเขตระหว่างอุดมคติส่วนบุคคลกับหน้าที่ต่อครอบครัวและรัฐ

พระมเหสีผู้ติดตามพระเวสสันดรไปอยู่ป่าและเป็นมารดาของชาลีกับกัณหา

พระนางมัทรี

ลักษณะเด่น: ซื่อสัตย์ อดทน เสียสละ รักลูกอย่างลึกซึ้ง และยอมรับหลักทานของพระสวามี

ประเด็นวิเคราะห์: เป็นภาพแทนความรักของมารดาและความแข็งแกร่งทางใจ

พระโอรสของพระเวสสันดรและพระนางมัทรี

ชาลี

ลักษณะเด่น: เฉลียวฉลาด กล้าหาญ และพยายามปกป้องน้องสาว

ประเด็นวิเคราะห์: เป็นเสียงของเด็กที่ได้รับผลโดยตรงจากการตัดสินใจของผู้ใหญ่

พระธิดาผู้ยังเยาว์

กัณหา

ลักษณะเด่น: ไร้เดียงสา อ่อนไหว และหวาดกลัวเมื่อถูกพรากจากครอบครัว

ประเด็นวิเคราะห์: ช่วยทำให้ผู้อ่านเห็นความเจ็บปวดของผู้ถูกใช้เป็นวัตถุแห่งการให้

พราหมณ์ชราผู้เดินทางมาขอสองกุมาร

ชูชก

ลักษณะเด่น: โลภ เห็นแก่ตัว เจ้าเล่ห์ อดทน และมุ่งบรรลุเป้าหมายของตน

ประเด็นวิเคราะห์: เป็นตัวละครด้านลบที่ผลักความขัดแย้งให้ถึงจุดวิกฤต

พระบิดาของพระเวสสันดรและกษัตริย์แห่งสีพี

พระเจ้ากรุงสญชัย

ลักษณะเด่น: มีหน้าที่รักษาความสงบของบ้านเมือง แต่ภายหลังก็แสดงความรักและความสำนึกต่อครอบครัว

ประเด็นวิเคราะห์: สะท้อนความตึงเครียดระหว่างอำนาจรัฐ ความเห็นประชาชน และสายสัมพันธ์ในครอบครัว

พระมารดาของพระเวสสันดร

พระนางผุสดี

ลักษณะเด่น: เปี่ยมด้วยบุญบารมีและความรักต่อพระโอรส

ประเด็นวิเคราะห์: เชื่อมโยงโครงเรื่องตั้งแต่พร ๑๐ ประการจนถึงการรวมครอบครัว

เทพผู้มีบทบาทช่วยเหลือและทดสอบพระเวสสันดร

พระอินทร์

ลักษณะเด่น: คอยจัดสรรเหตุการณ์ให้ทานบารมีสำเร็จโดยไม่เกิดผลร้ายเกินควร

ประเด็นวิเคราะห์: เป็นกลไกทางศาสนาที่รับรองคุณค่าของพระโพธิสัตว์